İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay’ın başkanlığını yürüttüğü Sağlıklı Kentler Birliği, Tepebaşı Belediyesi iştirakinde Eskişehir’de Besin Güvenliği Paneli gerçekleştirdi. Lider Tugay’ın iştirakiyle düzenlenen panelde iklim krizi, besin güvenliği, besine erişim, besin garantisi hususlarında değerli bilgiler paylaşıldı. İzmir’de bahçe atıkları dahil meskenlerden toplanan organik atıkları bir ortaya getirerek işleyebilecekleri ve sağlıklı bir formda toprakla buluşturacakları kompost tesisleri kuracaklarını duyuran Lider Tugay, beş farklı alanda hem geri dönüşüm için hem de organik atıkların tekrar kullanıma hazırlanması için tesisler açacaklarını tabir etti. Lider Tugay, İzmir’de başlattıkları çöpleri meskende ayrıştırarak toplama projesinin de iki sene içinde kent genelinde mecburî hale getirileceğini duyurdu.
“Gıda temini sıkıntısıyla karşı karşıyayız”
Dünyanın besin temini sorunu ile karşı karşıya olduğunu belirten Lider Dr. Cemil Tugay, “Dünyada yaklaşık 8 milyar 250 milyon insan yaşıyor. Dünya Besin Programı, 74 ülkede 343 milyon kişinin besin güvensizliği yaşadığını söylüyor. Pek çok yerde besin enflasyonu var. Çok hava olayları da açlık ve besin güvensizliğini artırmaya devam ediyor. Dünya Besin Programı raporunda operasyonel dayanağa gereksinimi olan ülkelerin listesinde ne yazık ki Türkiye de var. 2050’de ise dünya nüfusunun 10 milyar civarında olması bekleniyor. Bu kadar beşere besin temini meselesiyle karşı karşıyayız. Bu gereksinimi karşılamak için kıymetli bir değişime muhtaçlık var. Lakin daha fazla besin üreteceğiz diye etrafa ziyan vermeme zorunluluğumuz da var. Kıymetli meselelerden biri, üretilen eserin kullanılamadan kaybedilmesi. Bu oran yüzde 40 lakin Türkiye’de daha yüksek olduğunu biliyoruz. Yüzde 55’lere varan oranda üretilen gıdayı tüketmeden kaybediyoruz. Kimi vakit üretimden tüketiciye ulaşana kadarki evrede, kimi vakit ise sofrada israf ediliyor” dedi.
“Türkiye’nin bekâ sıkıntılarından biri”
Gıda ve beslenme konusunun iklim krizi ile ilişkili olduğunu lakin yanlış tarım siyasetleri ile direkt alakalı olduğunu belirten Lider Tugay, günümüzde besin üretim sistemlerinin, karadaki biyolojik çeşitlilik kaybının yüzde 70’inin sorumlusu olduğunun altını çizdi. Lider Tugay, “Bu, yanlış tarım tekniklerinden kaynaklanan bir sorun. Çiftçilerin yarısından fazlası, önümüzdeki 10 yıl içinde üretimi azaltacağını ya da üretimden büsbütün çekileceğini tabir ediyor. Bu, Türkiye’nin bekâ meselelerinden birisidir. Bu ülkedeki çiftçiler bunu diyorsa çok büyük bir sıkıntıyla karşı karşıyayız demektir. Besin üretim sistemleri ormansızlaşmanın yüzde 80’inden ve sera gazı emisyonlarının da yüzde 30’undan sorumlu. Kuraklık var, olağandışı sıcaklıklar var, yangınlar var. Bundan ötürü tarım sistemi ziyan görüyor; yanlışsız. Fakat şunu unutmamalıyız; atıklarımız ve tarım tekniklerimiz toprağın organik içeriğini azaltan, toprağın verimliliğini düşüren pek çok öge içeriyor. Toprak plastik başta olmak üzere pek çok farklı kimyasal husus ile ağır olarak kirleniyor ve toksik kimyasal kirlilik en kıymetli meselelerimizden biri. Bu, atık idaresi konusunda hepimizin çok daha dikkatli olmasını ve çalışmasını gerektiriyor” sözlerine yer verdi.
“Toprağı da tarımı da kurtarabiliriz”
Başkan Tugay, hem toprağın kurtulmasını sağlayacak hem de kentin atık yükünü azaltacak uygulama usulünden de kelam etti. Organik atıkları bir çeşit kompost haline getirerek toprağa iade etmenin değerini anlatan Tugay, “Bu, kentin atık yükünü azaltacak bir formül. İzmir’de çöpleri meskende ayrıştırarak toplamaya başladık. Bunu pilot çalışma olarak 13 mahallede yapıyoruz lakin iki sene içinde tüm İzmir’de zarurî olarak ayrıştırma koşulu getireceğiz. Geri dönüştürülebilir atıkların çöpe atılmasına müsaade vermeyeceğiz. Bu geçiş sonunda öteki bir çalışma için de hazırlık başlatıyoruz. Budama üzere bahçe atıkları dahil konutlardan atılan organik atıkları bir ortaya getirerek işleyebileceğimiz, sağlıklı bir biçimde toprakla buluşturacağımız kompost tesisleri kuracağız. Bunları bölgesel tesisler olarak planlıyoruz. İzmir’in bir metropolü, dört de havzası var. Beş farklı alanda hem geri dönüşüm için hem de organik atıkların tekrar kullanıma hazırlanması için tesisler kuruyoruz. Bunun üzerine düşünmenizi, denemenizi öneririm. Can çekişen toprağın kurtulması için tahlil bizim ellerimizde. Depolama alanlarına ya da yakma tesislerine gönderdiğimiz çöplerin içindeki en bedelli kısım olan organik atıkları gerçek kıymetlendirerek toprağı da tarımı da kurtarabiliriz” diye konuştu.
Sağlıksız çocuklara dikkat çekti
Türkiye’de güzel bir toprak idaresi olmadığını, şayet tarım metotlarını değiştirmezsek 2050 yılında tarımın suyla ilgili talebinin de yüzde 35 daha fazla olacağını söyledi. Tugay, dünyada atık suların yüzde 80’inin işlenmeden etrafa bırakıldığını, içerdiği tuz ve birtakım kimyasallarla suyu ve topağı bozacak formda tabiata salındığını da vurguladı. 2001-2024 yılları ortasında yüzde 5,7’lik bir tarım alanının kaybedildiği verisini paylaşan Lider Tugay, şöyle konuştu: “Yapılan tarım teknikleri o denli ki; her eser toprağın organik içeriğini biraz daha alırken o organik içeriği restore eden, onu iade eden bir uygulama hiçbir yerde yok. Ziraî eseri süratli büyütecek sentetik gübreler, asla toprağın organik içeriğini düzeltmiyor. Sağlıklı toprağın yüzde 3’ten fazla organik içeriği olması gerekirken bugün Türkiye’de toprağın organik içeriği kritik hudutlarda. Besin garantisinde Türkiye, başka ülkelere nazaran maalesef daha az gelişim kaydediyor. Bunun somut bir sonucu var; sıhhatsiz çocuklar… 2022’de yapılan bir çalışmada, 5 yaş altı çocukların yüzde 5 buçuğunda olağana nazaran daha kısa uzunluklu olma, yüzde 1,7’sinde zayıflık ve yüzde 8,1’inde ise obezite sorunu var.”
Uygulanması gereken usulleri sıraladı
Başkan Tugay, bu kapsamda tarım topraklarının emel dışı kullanımının engellenmesi, tarım topraklarının tahribatına sebep olan uygulamaların durdurulması, toprağı muhafazayı amaçlayan uygulama siyasetlerinin teşvik edilmesi, tahrip edilmiş tarım toprağını güzelleştirecek ve toprak canlılığını artıracak yenilikçi uygulamaların yaygınlaştırılması ve teknolojinin hakikat kullanılması gerektiğinin altını çizdi.
“Bütün iş birliklerine açık olmalıyız”
Sağlıklı Kentler Birliği’nin Türkiye’de siyaset oluşturmada da sorumlu olması gereken bir kurum olduğunu düşündüğünü belirten Tugay, “Kendimize bu türlü bir misyon yüklememizin mecburî olduğunu düşünüyorum. Problemleri çözmek için bütün iş birliklerine de açık olmalıyız. Diyalog kapılarını sonuna kadar açık tutmalıyız. Bahsettiğimiz şey insanların geleceği, toplumların sıhhati. Türkiye’de nüfus büyük oranda kentlerde yaşıyor. Nüfusun yalnızca yüzde 7’si köylerde yaşıyor. Benzeri oranlar bütün gelişmiş ülkelerde var. Madem kentlerde toplandık, kentlerde sağlıklı hayat ortamları oluşturmak zorundayız” kelamlarına yer verdi.
Yerel COP’lar
İzmir’de dört toplantı ile gerçekleştirilen Türkiye’deki birinci mahallî seviyedeki COP toplantılarına da değinen Lider Tugay, İzmir’de düzenlenen ve besin teminatının konuşulduğu toplantıda önerilen başlıkları evre kademe uygulamaya alacaklarını belirtti. Mahallî COP’ların birliğe üye öteki kentlerde de yapılması gerektiğini tabir eden Lider Tugay, Sağlıklı Kentler Birliği olarak dünyada örnek bir belediyeler birliği olma amacıyla çalıştıklarını söyledi.
“Hep bir arada yanlışsız siyasetlerle ilerlemekten öteki dermanımız yok”
Gıda güvenliğinin günümüzün en kıymetli bahislerinden biri olduğunu söz eden Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce de “Gıda güvenliği, günümüzün en kıymetli bahislerinden biri. Yalnızca tarladan sofraya gelen bir ekosistem değil, birebir vakitte eşitlikle, derin yoksullukla, toplumsal devletle ilgili bir mevzu. Bugün besin güvenliğini sağlamak için çok güçlü devlet siyasetlerine muhtaçlık duyuyorken, lokal idareler ve vatandaşlar iktidara karşı gayret vererek yol bulmaya çalışıyor. Besin güvenliği bir ülkenin birebir vakitte güvenlik sorunudur. Sağlıklı besine giden süreçleri gerçek yönetemiyorsanız, tabiatımızı koruyacak yolları geliştiremiyorsanız, o vakit o ülkede önemli bir güvenlik sorunu vardır. Biz yeniden de vatandaşlar, mahallî idareler ve iktidarın kol kola çalışması gerektiğinin altını çizmek istiyoruz. Besin güvenliği konusunda daima bir arada yanlışsız siyasetlerle ilerlemekten öteki dermanımız yok” tabirlerini kullandı.
“Üretmek yerine her şeyi ithal eder durumdayız”
Tepebaşı Belediye Lideri Ahmet Ataç ise Sağlıklı Kentler Birliği Lideri Dr. Cemil Tugay’a çalışmalarından dolayı teşekkür ederek “Cemil Lider, birliğe lider seçildikten sonra çok kıymetli kararlar aldık. Buradaki beş unsur dünyanın da gündeminde olan unsurlar. Yanlış siyaset ve uygulamalarla bugün, üretmek yerine her şeyi ithal eder durumdayız. Besin güvenliği sırf ferdi beslenme hakkı değil, tıpkı vakitte sağlıklı toplumların, dirençli kentlerin, sürdürülebilir kalkınmanın temelidir. İklim Kanunu, Maden Kanunu, Mera Kanunu ile besin garantisi ne kadar sağlanabilir? Besin teminatı, birçok mevzuya uzanan, birbirine bağlanan kapsamlı bir süreci tabir etmektedir” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
