Dr. Remzi Oğulcan Çıray, çocukların okul sürecine adapte olma süreçlerinde sık sık yapılan kusurlara dikkat çekti. Bilhassa birinci defa okula gidecek çocukların okula, arkadaşlarına ve derslere adaptasyon sürecinde ebeveynlerin yapması gerekenleri tek tek sıralayan Çıray, “Okula başlama süreci, bilhassa anasınıfına ya da birinci sınıfa adım atan çocuklar için değerli bir gelişimsel dönüm noktasıdır. Bu süreçte çocuğun duygusal olarak hazırlanması, itimat hissinin desteklenmesi ve nizamlı bir rutine geçişi epey kıymetlidir. Okul başlamadan evvel yapılacak küçük hazırlıklar, süreci epeyce kolaylaştırır. Yaz devrinde bozulan uyku ve yemek sisteminin, okul başlamadan bir müddet evvel yavaş yavaş düzeltilmesi çocuğun daha az zorlanmasını sağlar. Çocuğun okula başlamadan evvel okul binasını görmesi, sınıfına girmesi, öğretmeniyle tanışması ve orada oyun oynayabilmesi de korkuyu azaltır,” dedi.
“ÇOCUKLAR EBEVEYNLERİNİN TELAŞLARINI ÇARÇABUK HİSSEDER”
Ebeveynlerin korkularını okula birinci kere başlayacak çocuklarına yansıtmamaları gerektiğini vurgulayan Çıray, “Bu periyotta anne-babaların, okulun ne olduğunu ve neden gidildiğini çocuklarına kolay, anlaşılır ve olumlu bir lisanla açıklamaları gerekir. Çocuğun ‘okulda yeni şeyler öğreneceği, arkadaşlar edineceği ve oyun oynayacağı’ vurgulanmalı, sürece dair belirsizlik azaltılmalıdır. Okulun birinci günlerinde ebeveynlerin en kıymetli rolü itimat verici ve dengeli bir duruş sergilemektir. Çocukla vedalaşırken kısa, net ve kararlı bir biçimde ayrılmak gerekir; uzun ve duygusal vedalar çocuğun telaşını artırır. Anne-babaların sakin, itimat veren bir hal içinde olmaları çok değerlidir zira çocuklar ebeveynlerinin tasalarını çarçabuk hisseder. Birinci günlerde zorlanılsa bile çocuğun okula sistemli olarak devam etmesi sağlanmalıdır, bir-iki gün orta vermek alışma sürecini daha da zorlaştırabilir. Mesken ortamında da çocuğun sürece ahengini desteklemek mümkündür. Okul sonrası oyun, dinlenme ve ödev için sistemli vakitler yaratmak, çocuğa inançlı bir çerçeve sunar. Çocuğun eforunun övülmesi, muvaffakiyete değil çabaya odaklanılması özgüvenini pekiştirir. Her çocuğun ahenk sürecinin farklı olduğu unutulmamalıdır. Birtakım çocuklar birkaç gün içinde okulu benimserken, kimileri daha uzun mühlet takviyeye muhtaçlık duyabilir. Bu süreçte kıyaslamalardan kaçınmak, sabırlı olmak ve çocuğun ferdi suratına hürmet göstermek gerekir,” diye konuştu.
“ANNE-BABALARIN, ÇOCUĞUN HİSLERİNİ ANLAMAYA İHTİMAM GÖSTERMESİ ÖNEMLİ”
Çocukların toplumsal, duygusal, zihinsel ve fizikî manada okula hazır olmasının kritik olduğunu belirten DEÜ Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Remzi Oğulcan Çıray şunları söyledi:
“Okula hazır olma süreci bütüncül bir gelişim basamağıdır. Toplumsal açıdan, çocuğun akranlarıyla bağlantı kurabilmesi, oyun kurabilmesi ve paylaşabilmesi kıymetlidir. Bu marifetler, anaokulu devrinde küme oyunları, ortak etkinlikler ve yaşıtlarla vakit geçirerek gelişir. Ailelerin çocuklarına akran alakalarını deneyimleyebilecekleri fırsatlar sunmaları bu açıdan çok yararlıdır. Duygusal açıdan, çocuğun temel ayrılık derdini tolere edebilmesi, kendini söz edebilmesi ve hayal kırıklıklarıyla başa çıkmayı öğrenmesi gerekir. Bunun için anne-babaların çocuğun hislerini anlamaya, kabul etmeye ve inançlı bir biçimde hudut koymaya itina göstermesi değerlidir. Kısa vadeli ayrılıklara alıştırmak, hislerini sözlerle ifade etmesine dayanak olmak ve muvaffakiyete değil efora odaklanan bir yaklaşım sergilemek çocuğun duygusal dayanıklılığını artırır. Zihinsel açıdan, dikkatini bir müddet odaklayabilmek, yönergeleri takip edebilmek, temel kavramları (renk, form, sayı, aykırılıklar gibi) bilmek okula hazır oluşun değerli göstergelerindendir. Çocuğun bu maharetleri kazanabilmesi için konutta masal kitapları okumak, soru–cevap oyunları oynamak, birlikte günlük ömrü planlamak (örneğin, evvel kahvaltı yapacağız, sonra parka gideceğiz) üzere etkinlikler faydalıdır. Fizikî açıdan ise çocuğun kendi başına tuvalet gereksinimini karşılayabilmesi, kolay öz bakım marifetlerini (el yıkama, giyinme, yemek yeme) yerine getirebilmesi, kalem tutma, kesme–yapıştırma üzere ince motor maharetlerini ve koşma, tırmanma, zıplama üzere kaba motor maharetlerini kazanmış olması kıymetlidir. Bu nedenle çocukların konutta sorumluluk almasına müsaade vermek, hareketli oyunlar ve el hüneri gerektiren etkinlikler sunmak çok pahalıdır.”
“UYUM SÜRECİNİN VAKTE YAYILAN BİR SÜREÇ OLDUĞU UNUTULMAMALI”
“Okula ahenk periyodunda ebeveynlerin en sık yaptığı yanılgılardan biri kendi telaşlarını çocuğa yansıtmalarıdır,” diyen Çıray, çocuğun üzerinde gereksiz yük oluşturmaktan kaçınılması gerektiğini belirterek, “Anne-baba, çocuğun ayrılmakta zorlanacağını düşündükçe bu korku çocuğa da geçer; çocuk aslında kendi hissinden çok ebeveynin tedirginliğine reaksiyon verir. Bilhassa birinci günlerde ağlayarak vedalaşmak ya da kararsız davranmak çocuğun inançta hissetmesini zorlaştırır. Bir öbür sık yanılgı, vedaları uzatmaktır. Kimi aileler çocuğun daha kolay ayrılacağını düşünerek uzun uzun sarılır, kelamlar verir ya da ‘biraz daha bekleyeyim’ diye sınıfın kapısında kalır. Bu durum çocuğun ayrılığı daha da sıkıntı yaşamasına neden olur. Halbuki kısa, net ve kararlı bir veda çocuğun inanç hissini pekiştirir. Ebeveynlerin sıkça düştüğü bir öteki yanılgı, çocuğun yansılarını küçümsemek ya da kıyaslamaktır. ‘Koca çocuk oldun, ağlanır mı?’, ‘Bak başkaları hiç ağlamıyor!’ üzere kelamlar, çocuğun hem hissini değersizleştirir hem de özgüvenini zedeler. Çocuğun hissini kabul etmek, ‘Biliyorum zorlanıyorsun, lakin vakitle kolaylaşacak,’ üzere itimat verici sözler çok daha fonksiyoneldir. Kimi aileler ise okula gitmeme konusunda taviz vermektedir. ‘Bugün gitme, yarın başlarsın,’ ya da ‘Hastaymışsın üzere davranalım,’ biçiminde esnemeler, çocuğun okula karşı derdini pekiştirir ve ahenk sürecini uzatır. Dengeli olmak, okulun hayatın tertipli bir kesimi olduğunu çocuğa hissettirmek çok değerlidir. Bunların yanı sıra, çok beklenti ve baskı da sık görülen yanlışlardandır. Çocuğun çabucak arkadaş edinmesini, derhal ahenk sağlamasını ya da derslerde muvaffakiyet göstermesini beklemek onun üzerinde gereksiz bir yük oluşturur. Çocuğun ahenk sürecinin vakte yayılan, ferdî bir süreç olduğu unutulmamalıdır,” tabirlerini kullandı.
OKUL KORKUSU VE KAYGISI
Okul dehşetinin en sık görülen belirtilerini de paylaşan Çıray, “Sürekli karın ağrısı, mide bulantısı üzere bedensel şikayetler artıyorsa okul tasasından kelam edilebilir. Çocuğun hislerini küçümsememek, okuldan büsbütün uzak tutmamak gerekir. Bu durumda öncelikle çocuğun hissini anlamaya çalışmak ve derdini küçümsememek çok kıymetlidir. ‘Ağlanacak bir şey yok!’ üzere tabirler yerine ‘Zorlandığını anlıyorum, birlikte aşacağız,’ üzere destekleyici cümleler daha fonksiyoneldir. Çocuğun okuldan büsbütün uzaklaştırılması yerine, tertipli ve kısa müddetli de olsa okulda bulunması sağlanmalıdır. Gerekirse öğretmenle iş birliği içinde, çocuğun kendini inançta hissedeceği bir tertip oluşturulabilir. Bu süreçte ebeveynin sakin ve kararlı olması, çocuğa inanç verir. Okula ahenk süreci; sabır, anlayış ve iş birliği ile muvaffakiyetle tamamlanabilir,” diye konuştu.
ÖĞRETMENLERE DE MİSYON DÜŞÜYOR
Çıray, son olarak, öğretmenlerin sürecin en kıymetli destekçisi olduğunun altını çizerek, çocuklara inanç verici tavır sergilemelerini, ferdi farklılıkları gözetmelerini ve ailelerle daima irtibat halinde olmalarını önerdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
