Önemli olan, davranışın artırılması ya da azaltılması…
Çocukların disiplinin 3 yaşından itibaren başladığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Ardından her yaşa uygun halde bir disiplin verilerek devam eder. Disiplin, edimsel şartlandırma sistemiyle başlatılır.” dedi.
Edimsel şartlandırmanın, pekiştireçler ve cezalandırıcıları içeren bir süreç olduğunu aktaran Kilit, “Burada kıymetli olan, çocuğun yapmış olduğu bir davranışın arttırılması yahut azaltılması tarafındaki sistemlerdir. Mesela, çocuk yeni yemekleri tatmak istemiyorsa olumlu pekiştireçlerle davranış artırılabilir. Çocuk meskende pişen yemeği tattıktan sonra, çabucak gerisinden onun sevmiş olduğu yemekten biraz vererek yeni yemekleri tatma davranışını pekiştirebiliriz.” formunda konuştu.
Her vakit ödül vermek rüşvete dönüşebilir!
Ödül-ceza düzeneğinde unutulmaması gereken en değerli noktanın, üç mükafata karşılık bir ceza olması gerektiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Esas olan ödül düzeneğiyle gitmektir. Lakin buradaki en büyük risk, mükafatın rüşvete dönüşmemesi gerekliliği. Yani çocuğa bir şey yaptırmak için her vakit ödül verilmez. Zira iş rüşvete yanlışsız döner.” dedi.
Ceza sisteminde olumlu cezalar ve negatif cezalar olduğunu lisana getiren Kilit, “Pozitif ceza, yapılan davranışın artmasını sağladığı için her ne kadar ismi olumlu olsa da aslında istemediğimiz bir formül olarak karşımıza çıkar. Yani çocuğu dövmek, çocuğa bağırmak, çocuğu aşağılamak, çocuğu odasına kilitlemek ve odasından saatlerce çıkmasına müsaade vermemek üzere cezalardır.” açıklamasını yaptı.
Doğru cezalandırma, hak mahrumiyeti halinde olmalı!
Doğru cezanın nasıl olması gerektiğine değinen Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, “Doğru cezalar hak mahrumiyeti biçiminde olmalı. Tıpkı bizim olağan hayatta yapmış olduğumuz yanlışlar karşılığında bize verilen cezalar üzere. Mesela bir çalışan ay boyunca işe gitmez, vazifelerini yerine getirmezse kimse ona bağırmaz, dövmez, azarlamaz; fakat parasını vermez. Çocuğa da bu mantıkla ceza verilmeli.” dedi.
Doğru ceza sistemine örnek veren Kilit, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Diyelim ki çocuğun bugün yarım saat ekran kullanma müddeti var. Lakin o gün yarım saatine uymadı ya da ödevini yaptıktan sonra yarım saat ekran kullanma müddeti var ancak o gün ödevini yapmadı. Ne olmalı? O gün yarım saat ekran kullanma müddetini almamalı. Ancak sonraki gün üstüne düşen sorumluluğu yerine getirirse o yarım saati tekrar almalı. Cezalar üç günden fazla verilmez. Bilhassa küçük çocuklarda üç günden fazla cezayı çocuk başında tutamaz, neden cezalandırıldığını bile hatırlamaz. O yüzden yanlışsız cezalandırma, hak mahrumiyeti formundadır ve çocuğa bu durumun kibar ancak kararlı bir halde anlatılması gerekir. ‘Kibar lakin kararlı’ buradaki anahtar sözdür.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
